Μνημεία & Σημεία Ενδιαφέροντος

• Το Σπήλαιο Ασπροχάλικο ή Βραχοσκεπή Ασπροχάλικο

Το Ασπροχάλικο είναι ένας από τους σημαντικότερους προϊστορικούς αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας και βρίσκεται εντός των ορίων του Δήμου Ζηρού στην Πρέβεζα. Πρόκειται για μια βραχοσκεπή (σπήλαιο) που χρησιμοποιήθηκε ως καταφύγιο από κυνηγούς – τροφοσυλλέκτες κατά την Παλαιολιθική περίοδο. 

• Τοποθεσία: Βρίσκεται στη δυτική όχθη της κοιλάδας του ποταμού Λούρου, περίπου 3 χιλιόμετρα από το χωριό Άγιος Γεώργιος. Είναι εύκολα προσβάσιμο, καθώς βρίσκεται δίπλα στην εθνική οδό Άρτας – Ιωαννίνων.
• Ιστορική Σημασία: Οι ανασκαφές (κυρίως από τη Βρετανική Σχολή Αθηνών τη δεκαετία του ’60) αποκάλυψαν στρώματα κατοίκησης που ξεκινούν από τη Μέση Παλαιολιθική (πριν από περίπου 100.000 χρόνια) έως την Ανώτερη Παλαιολιθική περίοδο.
• Ευρήματα: Στο χώρο έχουν βρεθεί χιλιάδες λίθινα εργαλεία και οστά ζώων, τα οποία προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τη ζωή των πρώτων ανθρώπων στην περιοχή.

•    Αρχαίες Βατίαι ή Βατίες

Οι Βατίαι ή Βατίες είναι ένας σημαντικός αρχαιολογικός χώρος στον Δήμο Ζηρού, που βρίσκεται στον λόφο «Καστρί» νότια του οικισμού Ριζοβουνίου. 

• Προέλευση: Υπήρξε αρχαία πόλη της Κασσωπαίας και μία από τις τέσσερις αποικίες των Ηλείων στην Ήπειρο (μαζί με το Πανδοσία, το Βουχέτιο και την Ελάτρεια).
• Χρονολόγηση: Αν και η ανθρώπινη παρουσία ανιχνεύεται από την Προϊστορική περίοδο, τα σημαντικότερα ευρήματα ανήκουν στην Ελληνιστική εποχή.
• Ρωμαϊκή Περίοδος: Αναφέρεται ως μια από τις πόλεις που δεν καταστράφηκαν από τους Ρωμαίους το 167 π.Χ., καθώς διέθετε ρωμαϊκή φρουρά.

• Τοποθεσία: Ο χώρος βρίσκεται σε στρατηγικό σημείο πάνω από την πεδιάδα του Λούρου, κοντά στη λίμνη Ζηρού.
• Ευρήματα: Στην κορυφή του λόφου σώζεται η αρχαία ακρόπολη με τμήματα οχυρωματικού περιβόλου.
• Συνδυαστική Επίσκεψη: Στον ίδιο χώρο βρίσκεται ο μεταβυζαντινός ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, χτισμένος εν μέρει με υλικά από τα αρχαία κτίσματα. 

• Αρχαίο Βουχέτιον ή Κάστρο των Ρωγών 

Το Κάστρο των Ρωγών (ή Κάστρο του Βουχετίου) βρίσκεται σε έναν λόφο ύψους 50 μέτρων στη Νέα Κερασούντα της Πρέβεζας, δίπλα στον ποταμό Λούρο. 

• Αρχαιότητα: Χτίστηκε πάνω στα ερείπια της αρχαίας πόλης Βουχέτιο, αποικίας των Ηλείων από τον 8ο αιώνα π.Χ.. Η πρώτη οχύρωση της ακρόπολης χρονολογείται στον 5ο αιώνα π.Χ.. Καταστράφηκε από τους Ρωμαίους το 167 π.Χ..
• Βυζαντινή Περίοδος: Οχυρώθηκε ξανά μετά το 1204 και γνώρισε μεγάλη ακμή την εποχή του Δεσποτάτου της Ηπείρου (13ος – 14ος αιώνας).

• Ερήμωση: Εγκαταλείφθηκε οριστικά μετά την οθωμανική κατάκτηση το 1449. Παλαιότερα οι ντόπιοι το ονόμαζαν «Φιδόκαστρο» λόγω της πυκνής βλάστησης.

Στον αρχαιολογικό χώρο σώζονται εντυπωσιακά τμήματα των αρχαίων και βυζαντινών τειχών. Στο εσωτερικό του κάστρου βρίσκεται ο Ιερός Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, μια μονόκλιτη βασιλική του 17ου αιώνα με σημαντικές τοιχογραφίες. 

• Κάστρο των Πέντε Πηγαδιών

Το Κάστρο των Πέντε Πηγαδιών είναι ένα επιβλητικό οχυρό του 19ου αιώνα, χτισμένο σε μια στρατηγική θέση στην Κλεισούρα Δήμου Ζηρού στην Πρέβεζα. 

• Ιστορία & Κατασκευή: Χτίστηκε το 1805 από τον Αλή Πασά των Ιωαννίνων, πιθανότατα με τη βοήθεια Γάλλων μηχανικών, πάνω σε ερείπια παλαιότερου οχυρού του 1760.
• Αρχιτεκτονική: Έχει ιδιαίτερο σχήμα σταυρού (πολυγωνικό σύστημα) και είναι διώροφο. Παρά το μικρό του μέγεθος, θεωρείται ένα από τα πιο καλοδιατηρημένα και περίτεχνα δείγματα οχυρωματικής της εποχής.
• Στρατηγική Σημασία: Βρίσκεται στο μέσον της διαδρομής Ιωαννίνων – Άρτας, ελέγχοντας το στενό πέρασμα της περιοχής.
• Ιστορικές Μάχες: Στο σημείο αυτό σημειώθηκαν σημαντικές συγκρούσεις, όπως η νίκη του Μακρυγιάννη το 1821 κατά των Οθωμανών και η Μάχη των Πέντε Πηγαδιών κατά τον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο το 1912.

Σήμερα, το κάστρο είναι προσβάσιμο και διατηρείται σε εξαιρετική κατάσταση, αποτελώντας έναν «κρυμμένο θησαυρό» για τους επισκέπτες της Ηπείρου.

• Κοκκινοπηλός 
  

Πρόκειται για ένα απόκοσμο τοπίο με λόφους από ερυθρή άργιλο (terra rossa), που θυμίζει τον πλανήτη Άρη. 

• Τοποθεσία: Βρίσκεται στον Δήμο Ζηρού, κοντά στα χωριά Άγιος Γεώργιος και Ριζοβούνι, περίπου 5 χλμ. βόρεια της Φιλιππιάδας.
• Γεωλογία: Οι λόφοι, ύψους 100 – 150μ., σχηματίστηκαν από οξείδια του σιδήρου και άργιλου. Σύμφωνα με επιστημονικές θεωρίες, η κόκκινη σκόνη μεταφέρθηκε απ’ την Αφρική μέσω νότιων ανέμων.
• Αρχαιολογική Αξία: Στην περιοχή έχουν βρεθεί λίθινα εργαλεία (χειροπελέκεις) που χρονολογούνται έως και 250.000 χρόνια πριν, στην Κατώτερη Παλαιολιθική περίοδο, και εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ιωαννίνων. 
• Πρόσβαση: Είναι εύκολα προσβάσιμος απ’ την Εθνική Οδό Ιωαννίνων – Πρεβέζας. Ένα μονοπάτι 500 μέτρων οδηγεί στην καρδιά των κόκκινων λόφων. 

• Όρραον

• Η καλύτερα διατηρημένη αρχαία πόλη: Θεωρείται ο οικισμός με τα καλύτερα διατηρημένα σπίτια της ελληνικής αρχαιότητας, καθώς σώζονται τοίχοι ιδιωτικών κατοικιών που φτάνουν μέχρι το ύψος της στέγης του δευτέρου ορόφου.
• Ιστορία: Ιδρύθηκε τον 4ο αιώνα π.Χ. (385-370 π.Χ.) από τους Μολοσσούς επί βασιλείας Αλκέτα Α’. Καταστράφηκε από τους Ρωμαίους το 167 π.Χ. αλλά ανοικοδομήθηκε, προτού εγκαταλειφθεί οριστικά το 31 π.Χ. όταν οι κάτοικοι υποχρεώθηκαν να μετοικήσουν στη Νικόπολη.
• Αξιοθέατα: Στον χώρο μπορείτε να δείτε το ισχυρό τείχος με τους πύργους, τη μεγάλη δεξαμενή συλλογής νερού, το νεκροταφείο και τους αρχαίους δρόμους του οικισμού.
• Πρόσβαση: Η οδική προσπέλαση γίνεται μέσω παράκαμψης στον οικισμό Καστρί, επί της επαρχιακής οδού Φιλιππιάδας – Γοργομύλου – Ιωαννίνων.
• Επικοινωνία: Για το ακριβές ωράριο και την πρόσβαση, μπορείτε να επικοινωνείτε με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πρέβεζας (Τηλ: 26820 89890). 

• Ρωμαϊκό Υδραγωγείο 

Το Ρωμαϊκό Υδραγωγείο στην περιοχή του Δήμου Ζηρού (κοντά στο χωριό Άγιος Γεώργιος) αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα και πιο εντυπωσιακά μνημεία της ρωμαϊκής περιόδου στην Ήπειρο. Πρόκειται για ένα τεχνικό θαύμα που κατασκευάστηκε κατόπιν εντολής του Οκταβιανού Αυγούστου μετά την ίδρυση της Νικόπολης (31 π.Χ.) για την υδροδότηση της πόλης. 

• Τοποθεσία: Βρίσκεται στο βόρειο άκρο της κοιλάδας του Λούρου, κοντά στο χωριό Άγιος Γεώργιος, βόρεια της Φιλιππιάδας.
• Διαδρομή: Το συνολικό μήκος του υδραγωγείου έφτανε τα 50 χιλιόμετρα, μεταφέροντας νερό από τις πηγές του Λούρου μέχρι τις δεξαμενές της Νικόπολης.
• Πρόσβαση: Είναι εύκολα προσβάσιμο και βρίσκεται κοντά στον κεντρικό δρόμο. Η είσοδος είναι δωρεάν και ο χώρος είναι επισκέψιμος όλο το 24ωρο. 

• Αρχιτεκτονική: Στην περιοχή του Αγίου Γεωργίου σώζονται εντυπωσιακές πεσσοστοιχίες (αψίδες) που στήριζαν τον κτιστό αγωγό μεταφοράς νερού. Το ύψος των κατασκευών φτάνει τα 10-12 μέτρα σε ορισμένα σημεία.
• Τεχνική: Ο αγωγός ήταν σχεδιασμένος με ακρίβεια ώστε να διατηρεί σταθερή κλίση, διασφαλίζοντας τη συνεχή ροή του νερού προς την πόλη, η οποία υπολογίζεται ότι είχε πάνω από 100.000 κατοίκους.
• Φυσικό Περιβάλλον: Το μνημείο είναι ενταγμένο σε ένα πανέμορφο τοπίο δίπλα στον ποταμό Λούρο, προσφέροντας έναν ιδανικό προορισμό για σύντομη στάση και περιήγηση.